Mac Önbellek Temizleme ve Geçici Dosyaları Silme

Uygulamalara ve web sitelerine daha çabuk erişmek için macOS, bazı içerikleri arka planda otomatik olarak önbelleğe alır. Böylece aynı uygulamayı veya siteyi tekrar açtığınızda internetten yeniden veri çekmek yerine yerel bellekteki bu veriler kullanılır. Ancak bu geçici önbelleğe alınmış dosyalar zamanla sorun yaratabilir. Biz de bu yazıda geçici dosyaları silmek için Mac önbelleği nasıl temizlenir sorusunu yanıtlayacağız.

Önbellek dosyaları üç ana kategoride toplanır ve her birinin sisteminizde farklı bir rolü vardır. Bu dosyaların asıl amacı, sık kullandığınız verilere hızlı erişim sağlayarak Mac’inizin performansını artırmaktır. Ancak zaman içinde bu “hızlandırma mekanizması” tam tersi bir etkiye yol açabilir. Geçici dosyalar ise uygulamalar tarafından kısa süreli işlemler için oluşturulan ve normalde silinmesi gereken dosyalardır. Ancak bazen bir uygulama düzgün kapanmadığında veya bir güncelleme yarım kaldığında, bu dosyalar sistemde kalır ve gereksiz yer kaplar. Mac’iniz bu “dijital çöplüğü” düzenli olarak temizlemezse, hem depolama alanınız azalır hem de sistem performansı düşer.

Önbellek dosyalarının birikmesinin birkaç temel nedeni vardır. İlk olarak, Mac’deki her uygulama kendi önbellek dosyalarını oluşturur ve çoğu uygulama bu dosyaları otomatik olarak temizlemez. İkincisi, macOS bazı önbellek dosyalarını “ihtiyaç duyulabilir” mantığıyla saklar, ancak çoğu zaman bu dosyalar bir daha asla kullanılmaz. Üçüncüsü, sistem güncellemeleri ve uygulama yüklemeleri sırasında oluşturulan geçici dosyalar işlem tamamlandıktan sonra sistemde kalabilir.

Özellikle dikkat edilmesi gereken noktalardan biri, Safari ve Chrome gibi web tarayıcılarının önbellek boyutlarıdır. Aktif internet kullanıcılarında sadece tarayıcı önbelleği 10-15 GB’a kadar ulaşabilir. Aynı şekilde, Photoshop, Final Cut Pro gibi profesyonel uygulamalar da çalışma dosyaları için büyük miktarda geçici alan kullanır ve bu dosyaları her zaman temizlemez.

Önbellek temizliğinin ne sıklıkla yapılması gerektiği kullanım alışkanlıklarınıza bağlıdır. Genel bir kural olarak, aylık temizlik çoğu kullanıcı için yeterlidir. Ancak yoğun şekilde büyük dosyalarla çalışıyorsanız, video düzenleme yapıyorsanız veya çok sayıda uygulama kullanıyorsanız, haftalık temizlik daha uygun olacaktır. Mac’inizin depolama alanı kritik seviyelere ulaştığında sistem yavaşlar, uygulamalar yanıt vermeyebilir ve hatta beklenmedik kapanmalar yaşanabilir.

Mac Önbelleği Nasıl Temizlenir?

1. Manuel Önbellek Temizleme

Mac’inizde önbellek dosyalarını manuel olarak temizlemek, tam kontrol sahibi olmak isteyenler için en güvenli yöntemdir. Bu yöntem size hangi dosyaların silineceğine karar verme özgürlüğü verir. İşte detaylı adım adım kılavuz:

• Temizlik işlemine başlamadan önce, açık olan tüm uygulamalarınızı kapatın. Özellikle tarayıcılar, e-posta istemcileri ve büyük uygulamalar kapalı olmalıdır. Kaydedilmemiş çalışmalarınızı kaydedin ve Mac’inizin Time Machine veya iCloud yedeğinin güncel olduğundan emin olun.
• Finder’ı açın ve üst menüden “Git” seçeneğine tıklayın. Klavyede Option (⌥) tuşuna basılı tutarken “Kitaplık” (Library) seçeneği görünecektir. Bu, kullanıcı düzeyindeki önbellek dosyalarının bulunduğu gizli klasördür.
• Library klasörü içinde “Caches” klasörünü bulun. Bu klasörde tüm uygulamalarınızın önbellek dosyaları bulunur. Klasöre çift tıklayarak içine girin. Her uygulamanın kendi alt klasörü vardır, örneğin com.apple.Safari veya com.google.Chrome gibi.
• Silmek istediğiniz önbellek klasörlerini seçin. Başlangıç için tarayıcı önbellekleri güvenli bir seçimdir. Dosyaları direkt silmek yerine önce Masaüstü’ne taşıyın, Mac’inizi yeniden başlatın ve her şey normal çalışıyorsa kalıcı olarak silin. Bu yöntem, hata yapmanız durumunda geri dönüş imkanı sağlar.

⚠️ Manuel temizlik sırasında asla dokunmamanız gereken bazı klasörler vardır: System klasörü altındaki tüm dosyalar, /Library/Caches altındaki com.apple ile başlayan sistem önbellekleri ve /private/var klasörü. Bu alanlar macOS’un çekirdek işlevleri için kritiktir ve yanlışlıkla silinmeleri sistemin çökmesine neden olabilir.

📌 Terminal kullanmayı biliyorsanız, şu komutla kullanıcı önbellek boyutunu görebilirsiniz: du -sh ~/Library/Caches. Temizlik sonrası aynı komutu çalıştırarak ne kadar alan kazandığınızı kontrol edebilirsiniz.

Manuel temizlik işlemi tamamlandıktan sonra Mac’inizi yeniden başlatmanız önerilir. Yeniden başlatma, sistemin yeni önbellek dosyalarını düzgün şekilde oluşturmasını sağlar ve olası sorunları önler. İlk açılışta bazı uygulamalar normalden biraz daha yavaş başlayabilir ancak bu tamamen normaldir.

2. Safari, Chrome ve Firefox Önbellek Temizliği

Web tarayıcıları, Mac’inizde en fazla önbellek dosyası oluşturan uygulamalardır. Tarayıcı önbelleği, ziyaret ettiğiniz web sitelerinin resimlerini, scriptlerini, stil dosyalarını ve diğer statik içerikleri saklar. Düzenli temizlik, hem gizliliğinizi korur hem de değerli depolama alanı kazandırır.

• Safari Önbellek Temizliği:
  • Safari menüsünden Safari → Tercihler‘i açın
  • Gelişmiş sekmesine gidin ve “Menü çubuğunda Geliştirici menüsünü göster” seçeneğini aktif edin
  • Menü çubuğunda Geliştirici → Önbellekleri Boşalt seçeneğine tıklayın
  • Daha kapsamlı temizlik için Safari → Geçmişi Temizle seçeneğini kullanın ve zaman aralığını “tüm geçmiş” olarak ayarlayın
  • Safari otomatik olarak önbellek boyutunu yönetir ancak manuel temizlik daha fazla kontrol sağlar.
• Chrome Önbellek Temizliği:
  • Chrome’u açın ve ⌘ + Shift + Delete tuş kombinasyonuna basın
  • Açılan pencerede “Zaman aralığı” olarak Tüm zamanlar‘ı seçin
  • Önbelleğe alınan resimler ve dosyalar seçeneğini işaretleyin
  • Çerezleri de temizlemek istiyorsanız ilgili kutucuğu işaretleyin
  • Verileri temizle butonuna tıklayın
  • Chrome’un önbelleği çok büyüyebilir. Yoğun kullanımda 10-15 GB’a ulaşabilir, bu yüzden aylık temizlik önerilir.
• Firefox Önbellek Temizliği:
  • Firefox menüsünden Tercihler → Gizlilik ve Güvenlik‘e gidin
  • Çerezler ve Site Verileri bölümünde Verileri Temizle butonuna tıklayın
  • Önbelleğe Alınmış Web İçeriği seçeneğini işaretleyin
  • Hızlı erişim için ⌘ + Shift + Delete kısayolunu kullanabilirsiniz
  • Zaman aralığını ayarlayın ve temizleyin
  • Firefox, otomatik önbellek yönetimi için ayarlar sunar. Tercihler’den maksimum önbellek boyutunu sınırlandırabilirsiniz.

Tarayıcı önbelleği temizledikten sonra, sık kullandığınız web sitelerinde oturum bilgileriniz kaybolacaktır ve yeniden giriş yapmanız gerekecektir. Bu nedenle, önemli şifrelerinizi not almayı unutmayın veya bir şifre yöneticisi kullanın. Ayrıca, form verileriniz ve otomatik tamamlama önerileri de sıfırlanabilir.

Tarayıcı önbellek temizliği sonrasında ilk birkaç web sitesi ziyaretinde sayfalar normalden daha yavaş yüklenecektir çünkü tüm kaynaklar sunucudan yeniden indirilecektir. Ancak daha sonra, tarayıcı yeni bir önbellek oluşturacak ve hız normale dönecektir. Düzenli önbellek temizliği, web sitelerinin eski ve bozuk sürümlerini gösterme sorununu da ortadan kaldırır.

Sistem Geçici Dosyalarını ve Log Kayıtlarını Temizleme

Safari ve Chrome gibi tarayıcıların yanı sıra, macOS’un kendisi de çalışma sırasında çok sayıda geçici dosya ve log kaydı oluşturur. Bu dosyalar zamanla birikerek gigabaytlarca yer kaplayabilir. İşte bu dosyaları güvenli bir şekilde temizlemenin yolları:

• Geçici Dosyalar Klasörü (/tmp)– Mac’de geçici dosyalar /tmp ve /var/folders dizinlerinde saklanır. Bu dosyalar genellikle uygulama güncellemeleri, yüklemeler ve sistem işlemleri sırasında oluşturulur.
  • Temizlik yöntemi: Terminal’i açın ve şu komutu yazın: sudo rm -rf /private/var/folders/*
  • Bu komut yönetici şifresi isteyecektir. Ancak dikkatli olun, bu komut güçlüdür ve yanlış kullanımda önemli dosyaları silebilir. Daha güvenli yöntem, sadece eski tarihli dosyaları silmek için Finder’dan manuel kontrol yapmaktır.
• Log Dosyaları Temizliği– macOS her sistem olayını, hata mesajını ve uygulama aktivitesini kaydeder. Bu log dosyaları ~/Library/Logs ve /Library/Logs klasörlerinde birikir.
  • Finder’da Git → Klasöre Git menüsünü açın
  • ~/Library/Logs yazın ve Enter’a basın
  • İçerideki tüm dosyaları seçin ve Çöp Kutusu’na taşıyın
  • Aynı işlemi /Library/Logs için tekrarlayın (yönetici şifresi gerektirebilir)
  • Log dosyaları genellikle 2-5 GB arası yer kaplar ve silinmeleri sistem stabilitesini etkilemez.
• Uygulama Destek Dosyaları– Kaldırılmış uygulamaların geride bıraktığı dosyalar ~/Library/Application Support klasöründe kalır. Bu “hayalet dosyalar” gereksiz yer kaplar.
  • Application Support klasörünü açın.
  • Artık kullanmadığınız uygulamaların klasörlerini belirleyin.
  • Emin olmadığınız klasörleri Google’da aratarak ne işe yaradıklarını öğrenin.
  • Güvenle silebileceğiniz klasörleri Çöp Kutusu’na taşıyın.
• İndirilenler ve Masaüstü Temizliği– İndirilenler klasörü genellikle en çok unutulan alanlardan biridir. Yıllarca biriken DMG dosyaları, ZIP arşivleri ve kullanılmayan belgeler onlarca GB yer kaplayabilir.
  • İndirilenler klasörünü “Değiştirilme Tarihi”ne göre sıralayın.
  • 6 aydan eski dosyaları gözden geçirin.
  • Önemli olanları uygun klasörlere taşıyın, gereksizleri silin.
  • DMG ve ZIP dosyalarını kontrol edin – çoğu kurulumdan sonra gereksizdir.

Sistem geçici dosyalarını temizlerken en önemli kural, hangi klasörlere dokunulabileceğini bilmektir. Kullanıcı Library klasörü (~/Library) içindeki dosyalar genellikle güvenle silinebilirken, sistem Library klasörü (/Library) ve System klasörü daha hassastır. Eğer bir dosyanın ne işe yaradığından emin değilseniz, silmeden önce mutlaka araştırın.

macOS Depolama Yönetimi Aracını Kullanma

macOS, kullanıcıların depolama alanlarını yönetmelerine yardımcı olmak için yerleşik bir araç sunar. Bu araç, disk alanınızın nasıl kullanıldığını görmenizi ve bazı temizlik işlemlerini otomatik olarak yapmanızı sağlar. İşte bu aracı etkili kullanmanın yolları:

• Depolama Yönetimine Erişim:
  • Sol üst köşedeki Apple menüsüne () tıklayın.
  • Bu Mac Hakkında seçeneğini seçin ve Depolama sekmesine geçin. Yönet butonuna tıklayın.
  • Açılan pencerede, depolama alanınızın kategorilere göre dağılımını gösteren renkli bir grafik göreceksiniz.
  • Kategoriler:
    • Sistem: macOS ve sistem dosyaları
    • Uygulamalar: Yüklü programlar
    • Belgeler: Kullanıcı dosyaları
    • Fotoğraflar: Fotoğraflar kütüphanesi
    • Diğer: Önbellek ve geçici dosyalar
• Önerilen Özellikler:
  • iCloud’a Depola– Masaüstü ve Belgeler klasörlerinizi iCloud’a taşıyarak yerel depolama alanı kazanın. Dosyalarınız bulutta saklanır ve ihtiyaç duyduğunuzda otomatik olarak indirilir.
  • Depolamayı Optimize Et– İzlediğiniz filmler ve TV programları otomatik olarak silinir. Sadece yeni e-posta eklerini Mac’inizde tutar, eskileri kaldırır.
  • Çöp Kutusunu Otomatik Boşalt– Çöp Kutusu’ndaki dosyalar 30 gün sonra otomatik olarak kalıcı şekilde silinir. Bu özellik kazara silmelere karşı güvenlik sağlarken alanı da verimli kullanır.
  • Dağınıklığı Azalt– Büyük dosyaları, eski dosyaları ve indirilenler klasörünü gözden geçirmenize olanak tanır. Manuel inceleme yaparak gereksiz dosyaları temizleyebilirsiniz.

📌 Depolama Yönetimi aracının en kullanışlı özelliklerinden biri “Dağınıklığı Azalt” bölümüdür. Bu bölüm, Mac’inizdeki en büyük dosyaları listeler ve hangi dosyaların gereksiz yer kapladığını görmenizi sağlar. Örneğin, eski bir proje için indirdiğiniz 10 GB’lık bir video dosyasını unutmuş olabilirsiniz. Bu araç sayesinde böyle dosyaları kolayca bulup silebilirsiniz. Ancak, iCloud’a Depola özelliğini kullanırken dikkatli olun. Yerel depolama alanı kazanırsınız ancak iCloud depolama kotanızı doldurabilirsiniz. Eğer 200 GB’dan fazla dosyanız varsa, ücretli iCloud planına geçmeniz gerekebilir. Ayrıca, internet bağlantınız yavaşsa, buluttan dosya indirmek zaman alabilir.

Üçüncü Parti Temizlik Uygulamaları

Manuel temizlik yöntemleri etkili olsa da, zaman alıcı ve teknik bilgi gerektirebilir. Üçüncü parti temizlik uygulamaları, bu süreci otomatikleştirerek tek tıklamayla kapsamlı temizlik yapmanızı sağlar. İşte piyasadaki en popüler ve güvenilir seçenekler:

• CleanMyMac X: Kullanıcı dostu arayüz, Apple notarize edilmiş (güvenli), kapsamlı özellikler sunar. Ücretlidir ve bazı özellikleri deneyimli kullanıcılar için fazla basit olabilir.
  • Akıllı önbellek temizliği
  • Kötü amaçlı yazılım tarayıcısı
  • Uygulama kaldırıcı (tamamen temizleme)
  • Sistem bakım araçları
  • Gizlilik koruma modülleri
• OnyX: Tamamen ücretsiz, güçlü özellikler, macOS her sürümü için optimize edilmiş. Daha teknik arayüz, yanlış kullanımda sistem sorunlarına neden olabilir.
  • Sistem önbelleklerini temizleme
  • Disk onarım araçları
  • macOS gizli ayarlarına erişim
  • Log dosyası temizliği
  • Sistem bakım scriptleri
• CCleaner for Mac: Tanınmış marka, kolay kullanım, ücretsiz sürüm çoğu kullanıcı için yeterli. Ancak Windows versiyonuna göre daha az özellik sunar.
  • Tarayıcı geçmişi temizliği
  • Önbellek ve geçici dosya silme
  • Uygulama kaldırıcı
  • Disk analizi
  • Çift dosya bulucu (ücretli sürümde)

⚠️ Üçüncü parti uygulamalar kullanırken en önemli nokta, güvenilir kaynaklardan indirmektir. Mac App Store’dan veya geliştiricinin resmi web sitesinden indirme yapın. Bilmediğiniz sitelerden “ücretsiz temizlik aracı” indirmek, kötü amaçlı yazılım riski taşır. Ücretli uygulamalar genellikle ücretsiz deneme sürümleri sunar. Satın almadan önce mutlaka deneme sürümünü kullanarak, uygulamanın ihtiyaçlarınıza uygun olup olmadığını test edin. Bazı kullanıcılar için ücretsiz OnyX yeterli olabilirken, bazıları CleanMyMac X’in kapsamlı özelliklerini tercih edebilir.